Politika faizi
Merkez Bankası'nın belirlediği ve ekonomideki tüm faizlere yön veren temel faiz.
Nasıl çalışır?
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), bankalara borç verirken uyguladığı faiz oranını belirler. Bu oran, mevduat ve kredi faizlerinin çıpasıdır.
Beni neden ilgilendiriyor?
- Kredi, mevduat ve kredi kartı faizlerinin yönünü belirler.
- Döviz kurunu ve piyasaları etkiler.
- Enflasyonla mücadelenin ana aracıdır.
Gerçek hayattan
Politika faizi yükseldiğinde krediler pahalanır, mevduat faizleri artar, harcamalar yavaşlar. Amaç genellikle enflasyonu düşürmektir. Düştüğünde ise tersi olur.
Adım adım
Politika faizindeki bir değişiklik ekonomiye zincirleme yayılır. Yönünü seç, halkaları izle.
Politika faizi artarsa
- Kredi faizleri artar
Bankalar da borç verirken daha yüksek faiz ister.
- Borçlanma azalır
Kredi pahalılaşınca ev, araba ve işletme yatırımları ertelenir.
- Mevduat getirisi artar
Parayı bankada tutmak cazipleşir; harcamanın bir kısmı birikime döner.
- Toplam talep azalır
Hanehalkı ve şirketlerin toplam harcaması yavaşlar.
- Fiyat artışları azalır
Satıcılar zam yapmakta zorlanır. Etki genellikle aylar içinde görülür.
Diğer yüzü: büyüme yavaşlayabilir, işsizlik artabilir. Merkez bankaları bu dengeyi gözeterek karar verir.
Basitleştirilmiş bir anlatımdır. Gerçekte etkiler zamanlamaya, beklentilere, kura ve diğer koşullara bağlıdır.
Faiz kararları borsayı, döviz kurunu ve kredi maliyetlerini doğrudan etkiler. Borçlu şirketler faiz artışlarından olumsuz, bankalar ise marjlarına bağlı olarak farklı etkilenir.
Daha derin
TCMB, politika faizini Para Politikası Kurulu toplantılarında belirler. Türkiye'de politika faizi, bir hafta vadeli repo ihale faiz oranıdır.
Bankalar TCMB'den bu oran civarında fonlanır ve bu maliyeti verdikleri kredilere yansıtır.
Etkinin ekonomiye yayılması aylar sürebilir. Bu gecikme yüzünden merkez bankaları bugünkü değil, önümüzdeki dönemin enflasyonunu gözeterek karar verir.
Kaynaklar
- Türkiye Cumhuriyet Merkez BankasıPara Politikası Kurulu kararları
İlgili kavramlar
Bu içerik eğitim amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir.