Enflasyon
Fiyatların genel olarak sürekli yükselmesi; paranın değer kaybetmesi.
Nasıl çalışır?
Enflasyon, tek bir ürünün değil, genel fiyat seviyesinin artmasıdır. Aynı parayla dün alabildiğinden daha azını bugün alabiliyorsan, paranın alım gücü düşmüştür.
Beni neden ilgilendiriyor?
- Maaşının ve birikiminin alım gücü, rakamdan çok enflasyona bağlıdır.
- Kira, kredi ve zam pazarlıkları genellikle enflasyon beklentisiyle yapılır.
- Faiz kararlarının ve piyasaların en yakından izlediği göstergedir.
Gerçek hayattan
Geçen yıl 1.000 TL'ye aldığın market sepeti bu yıl 1.400 TL ise, o sepetteki enflasyon %40'tır. Cüzdanındaki 1.000 TL artık sepetin yalnızca yaklaşık %71'ini alabilir.
Kendin dene
Yıllık %40 enflasyonda bugünkü 100 TL, 10 yıl sonra 3,5 TL değerinde mal alır.
Tablo olarak gör
| Yıl | Alım gücü |
|---|---|
| 0 | 100,0 TL |
| 1 | 71,4 TL |
| 2 | 51,0 TL |
| 3 | 36,4 TL |
| 4 | 26,0 TL |
| 5 | 18,6 TL |
| 6 | 13,3 TL |
| 7 | 9,5 TL |
| 8 | 6,8 TL |
| 9 | 4,8 TL |
| 10 | 3,5 TL |
Rakamlar örnektir; vergi ve masraflar dahil değildir.
Birikimlerin enflasyondan düşük getiri sağlıyorsa, hesaptaki rakam artsa bile satın alma gücün azalıyordur. Yatırımları, maaş artışlarını ve şirket büyümelerini her zaman enflasyonla karşılaştır.
Daha derin
TÜFE, hanelerin tükettiği mal ve hizmetlerden oluşan temsilî bir sepetin fiyatını izler. Her kalemin ağırlığı, toplam harcamadaki payına göre belirlenir.
Bu yüzden kişisel enflasyonun resmî orandan farklı olabilir: kirası, gıdası ya da ulaşımı sepettekinden daha ağır olan biri enflasyonu daha yüksek hisseder.
Enflasyon; talebin üretimden hızlı artmasıyla, enerji ya da kur gibi maliyetlerin yükselmesiyle ve fiyatların artmaya devam edeceği beklentisiyle beslenebilir. Enerji ve gıda gibi oynak kalemler çıkarılarak hesaplanan çekirdek göstergeler, geçici etkileri ayıklayıp eğilimi görmeye yardımcı olur.
Kaynaklar
- TÜİKTüketici fiyat endeksi bültenleri (aylık)
- Türkiye Cumhuriyet Merkez BankasıEnflasyon Raporu
İlgili kavramlar
Bu içerik eğitim amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir.